در برخی موارد تکالیف درسی با آزمون های عملکردی بسیار شبیه همدیگرند. اگر تفاوتی هست ، بیشتر در هدف اجرای آن هاست . به این صورت که در آزمون های عملکردی ، هدف اساسی ، ؛آزمودن دانش و مهارت های کسب شده ی دانش آموزان است و در تکلیف ، هدف اساسی ماندگاری ، بهبود و توسعه دانش و مهارت های آنان است . تکالیف درسی ، اگر به خوبی طراحی و اجرا شوند ، می توانند موجب بهبود و توسعه ی مهارت های دانش آموزان باشند . این نکته در ارزشیابی کیفی توصیفی بسیار مهم است . امروزه در بین معلمان ، تکالیف درسی به ویژه تکالیف چالشی ، کاربرد گسترده ای یافته است . تکالیف چالشی تکالیفی هستند که دانش آموزان را با مسئله ی واقعی و موجود در محیط زندگی درگیر می کند . این تکالیف ، به سبب ملموس بودن برای دانش آموزان جذابیت بیش تری دارد .
برای تکالیف طبقه بندی هایی دارد . شناخت این طبقه بندی ها به درک بهتر جایگاه تکلیف درسی کمک می کند . در یک شکل ، تکالیف بر اساس تعداد مخاطبان طبقه بندی براساس هدف صورت می گیرد .
انواع تکالیف براساس تعداد مخاطبان
تکالیف عمومی :
تکالیفی که برای تمامی دانش آموزان کلاس در نظر گرفته میشود .
تکالیف گروهی :
امروزه ، فعالیت گروهی در کلاس درس ، با اقبال زیاد معلمان همراه شده است . معلمان تلاش میکنند تعداد محدودی از دانش آموزان را در یک گروه سازمان دهند و آن ها را برای اجرای فعالیت هایی به مشارکت وادار سازند . تکالیف گروهی براساس نوع گروه و هدف گروه تعیین می شود . مهم این است که تکالیف گروهی باید قابلیت اجرای گروهی را نیز داشته باشد و آن ها را به تعامل و هم فکری وا دارد .
تکالف انفرادی :
این تکالیف براساس شناخت معلم از ویژگی های دانش آموزان تعیین میشود . وجود تفاوت های فردی در بین دانش آموز ، این دسته از تکالیف را ضروری می نماید .
انواع تکالیف براساس هدف :
تکایف تمرینی :
این نوع تکالیف ، قدیمی ترین و رایج ترین تکالیف درسی در مدارس اند و معمولا به صورت کتبی و برای تصبیت یادگیری به روش تکرار و تمرین اجرا می شود . این تکالیف در صورت کثرت استفاده ، برای دانش آموزان ملال انگیز و خسته کننده است و همان مشق های پر مشقی است که همه ی ما تجربه ی آن را در خاطره داریم . لذا از این نوع تکالیف در و اندازه خود باید استفاده کرد.پیشنهاد میشود اینگونه تکالیف بیشتر در مدرسه اجرا شود.
از ای نکته نباید غافل شد که تکالیف تمرینی در صورتی که تکراری و یکنواخت باشند به کسالت و خستگی دانش آموز منجر میشود اما اگر تکالیف بر اساس آنچه گفته شد متناسب با نیازهای آموزشی دانش آموز طراحی شود از این حالت فاصله میگیرد وحتی جذاب و معنی دار نیز میشود. منظور از نیاز آموزشی این است که دانش آموز چه انتظارتیرا باید محقق نماید . به عبارت دیگر بخشی از اینگونه تکالیف ناظر به ضعف و قوت دانش آموز یا دانش آموزان (در دسترسی به انتظارات آموزشی ) طراحی گردد.
تکالیف آماده سازی و آمادگی:
این گونه تکالیف بیشتر برای درسهای روزهای بعد به کار میرود.مثلا اگر قرار است هفته ی آینده کتاب علوم موضوع گیاهان تدریس شود شما میتوانید از پیش به دانش آموزان خود بگویید که بخش گیاهان را ورق بزنند یا لینکه تعدادی برگ یا دانه گیاهان را جمع آوری کنند و به کلاس درس بیاورند.شما با این کار در آنها برای فهم درس جدید آمادگی ایجاد کرده اید.
نکالیف بسطی و امتدادی :
این نوع تکالیف میزان شناخت و مهارت شاگردان را از سطح معمول بالاتر میبرد و آن را توسعه میدهد.
این تکالیف میتواند به صورت پروژه به دانش آموزان داده شود.مثلا از دانش آموزان خواسته شود که در کتابخانه کتابی درباره سنگها پیدا کرده و قسمتهایی از آن را به کلاس ارایه دهند.ذکر این نکته درباره اینگونهتکالیف ضرورت دارد که بدون مبنا و اساس نمیئوان به دانش آموزان تکالیف بسطی داد.این تکالیف عمدتا بر اساس شناختی که معلم از چگونگی یادگیری دانش آموزان در جریان ارزشیابی بدست می آورند ارایه میشود.
نمونه از تکلیف بسطی از نوع تلفیقی (علوم تجربی – قرآن)
محقق کوچکم!میدانی در قرآن نام حیواناتن زیادی برده شده است.از بزرگترهادر مورد این اسمها سوال کن.شکل چهار حیوان بکش نام آنها را بنویس و به این پرسش ها جواب بده:
-این حیوان در کجا زندگی میکند؟
-چه میخورد؟
-چگونه حرکت میکند؟
تکالیف خلاقیتی:
معلم با طراحی این نوع تکالیف دانش آموزان را وادار میکند تا با نوآوری کاری را عملی سازند یا اثر کاملا جدیدی ازخود ارایه دهند.در درس "هنر" و "بنویسیم" این تکالیف جایگاه خاصی دارد.
گفتنی است که نوع دیگری از تکالیف درسی با عنوان تکالیف ترمیمی (اصلاحی)نیز وجود دارد.اینگونه تکالیف تریبا بین دو نوع "تکالیف تمرینی" و "تکالیف بسطی" قرار میگیرد.این تکالیف اساسا ناظر به نقاط ضعف و قوت به دست آمده از فرایند ارزش یابی یادگیری دانش آموزان است.معلم بر اساس اطلاعات بدست آمده از چگونگی یادگیری دانش آموزان برای رفع ضعف یادگیری یا توسعه قوتها تصمیم گیری مینماید .یعنی برای آنها فعالیت (تکلیفی) طراحی می نماید.
آشنایی با جدول های یکان – دهگان و یکی – ده تایی در ریاضیات دوره ی ابتدایی
منبع : فاطمه ملکی جبلی ( کارشناس ارشد آمار و مدرس تربیت معلم زینبیه ، پیشوا